Λίγο πιο πλούσια και ανοιχτά/σκούρα μαλλιά ή/και γένια, ένα πιο λευκό χαμόγελο, ένα πιο αδύνατο ή πιο μυώδες σώμα, μια μικρή αλλαγή σε ένα χαρακτηριστικό του προσώπου ή του σώματος που είναι «λίγο κάπως».
Οι παραπάνω ανασφάλειες χρησιμοποιήθηκαν εναντίον σου στρατηγικά και μέχρι που από ανασφάλειες, έγιναν επιθυμίες και από επιθυμίες μετατράπηκαν σε ανάγκες.
Και αν οι νέες σου ανάγκες, δεν μπορούν να εκπληρωθούν… γιατί σου έμαθαν να κυνηγάς το άπιαστο, το τέλειο, το υπερβολικό;
Τότε υπάρχει σίίίίίγουρα η λύση με μια συνδρομή σε γυμναστήριο, ένα νέο συμπλήρωμα διατροφής – πρωτεΐνης – φυτικών ινών – προβιοτικών, ένα νέο αθλητικό παπούτσι και ασορτί ρούχα, ένα ακόμα βίντεο αυτοβελτίωσης και πολλές – πολλές επισκέψεις στους ειδικούς ή στους «ειδικούς».
Αρκεί να πιστέψεις ξανά πως ένα ακόμα προϊόν, μια ακόμα συνεδρία, μια ακόμα αγορά δεν θα σε φέρει απλά πιο κοντά στην τελειότητα, αλλά θα σε βοηθήσει να την κατακτήσεις.
Ξεκινάμε με το πιο «αθώο» στην λίστα. Το χαμόγελο που με πρόσταγμα την καλή υγιεινή έχει μετατραπεί σε άλλο ένα ταξικό κοινωνικό προϊόν που μόνο το χρήμα μπορεί να επέμβει στην φύση και να την υποτάξει στα στάνταρ συμβατικής ομορφιάς – όχι χρήσης – που έχουν τεχνητά τεθεί από δήθεν κοινωνικά Δαρβινικούς λόγους.
Πανάκριβες ηλεκτρικές οδοντόβουρτσες που υπόσχονται θαύματα παρότι η διαφορά είναι μικρή και εξαρτάται ακόμα από τον τρόπο βουρτσίσματος και την χρήση οδοντικού νήματος (Kaneyasu et al., 2024).
Εφηύραν το πρόβλημα της στοματικής κακοσμίας και της «πρωινής ανάσας» για να το λύσουν με στοματικά διαλύματα που ενδέχεται να προκαλέσουν να διαταράξουν το φυσιολογικό μικροβίωμα στον γενικό πληθυσμό που δεν υποφέρει από σοβαρά οδοντικά προβλήματα όπου δίνονται ιατρικής φύσης διαλύματα (Brookes et al., 2023).
Μέχρι και το φθόριο – ο κύριος λόγος που οι οδοντόκρεμες έκαναν επανάσταση – έβγαλαν από τις οδοντόκρεμες για να απευθυνθούν σε «εναλλακτικό» κοινό (Dos Santos et al., 2013).
Το τέλειο χαμόγελο δεν αποκτάται μόνο με έναν βασικό καθαρισμό και καλή υγιεινή. Πλέον, απαιτεί σιδεράκια, λευκαντικές οδοντόκρεμες ακόμα – ακόμα και επικίνδυνες επεμβάσεις για ήδη υγιή δόντια όπως είναι η τοποθέτηση όψεων και θηκών για ΤΟ τέλειο λευκό χαμόγελο (Department of periodontology, Faculty of Dentistry, Kufa University, Najaf, Iraq et al., 2026), (Alghazzawi, 2024).
«Οδοντικός Τουρισμός» σε περιοχές που θεωρούνται «οικονομικότερες» (που όλο και αυξάνονται σταδιακά παραμένοντας οικονομικές για τους «ξένους» αλλά πολύ πιο ακριβές για τον τους ίδιους τους πολίτες της χώρας που χάνουν πρόσβαση σε αυτές. (Όπως το σουβλάκι. Και 10 ευρώ να φτάσει θα παραμείνει οικονομικό για τους τουρίστες αλλά τα 5,5 ευρώ πλέον θεωρείται δυσπρόσιτο έξοδο από πολλές οικογένειες πλέον στην παλιά εβδομαδιαία βάση) (Adams et al., 2018).
H τριχοφυΐα του προσώπου έχει συνδεθεί άρρηκτα έως και σήμερα με την εμφάνιση μας. Με προϊόντα που αυξάνουν την τριχοφυΐα και (κάποτε τοξικές) βαφές και άλλα προϊόντα περιποίησης, έως τις φριχτές τεχνικές για μόνιμη απομάκρυνσή τους. Μία από αυτές ήταν και η χρήση ακτινών-Χ που η ακτινοβολία στοίχισε την ζωή αν όχι σε πελάτες, τότε σίγουρα στους χειριστές των εν λόγω μηχανημάτων που τα χρησιμοποιούσαν χωρίς καμία προστασία (Sherrow, 2023). Είναι εντελώς διαφορετικό να θέλουμε κάτι οργανικά για την εμφάνιση μας και είναι εντελώς διαφορετικό να μας επιβάλουν μια αλλαγή μέσω της ντροπής και άλλων αρνητικών συναισθημάτων. Ξεκινάει με μια διαφήμιση, καταλήγει κοινωνικό στάνταρ.
Το ξύρισμα και έπειτα και άλλες μέθοδοι αποτρίχωσης ξεκίνησαν αρχικά από την εταιρία Gillette που ήθελε να αυξήσει το δυνητικό καταναλωτικό κοινό της στα προϊόντα της και ειδικά στα ξυραφάκια (Sherrow, 2023).
Πιο πριν, η τριχοφυΐα στις μασχάλες, στα πόδια, στα χέρια ακόμα και στην βουβωνική χώρα, θεωρούταν κάτι επιθυμητό καθώς ήταν σημάδι υγείας ή στην χειρότερη κάτι «ουδέτερο» που προστάτευε από το κρύο ή την ζέστη και φυσικά από μολύνσεις. Για αυτό και οι καμπάνιες ξεκίνησαν «την τάση» όχι σαν «αυτό-φροντίδα» αλλά ως ένα φυσικό ψεγάδι για το οποίο θα έπρεπε να υπάρχει ντροπή και μίσος για το ίδιο το φυσικό σώμα (Fahs, 2025).
Και μην ξεχνάμε τον περίφημο «ροζ φόρο» όπου προϊόντα – ειδικά προϊόντα περιποίησης – που προωθούνται στις γυναίκες είναι συχνά πολύ πιο ακριβά έως και 15% ακριβότερα (Barnes & Brounstein, 2022).
Το make-up, οι αντιγηραντικές κρέμες και επεμβάσεις όπως το botox, όλα έχουν την ρίζα τους στην ανασφάλεια. Ελάχιστα άτομα μπορούν να πουν με σιγουριά ότι φοράνε make-up γιατί πραγματικά το απολαμβάνουν. Οι φωνές ατόμων που δεν νιώθουν άνετα μέχρι και για να βγούνε από το σπίτι χωρίς make-up, που νιώθουν παγιδευμένοι και άγνωστοι όταν ξεβγαλθεί «το πρόσωπό τους», όλο και αυξάνονται (Aguinaldo & Peissig, 2021), (Mafra et al., 2022).
Ακόμα, έχει φανεί ότι το make-up έχει γίνει το νέο κοινωνικό στάνταρ καθώς το full-face make-up βοηθάει και στην εύρεση εργασίας με τις αντίστοιχες φωτογραφίες βιογραφικών, να έχουν περισσότερες πιθανότητες να κληθούν για συνέντευξη (Kertechian, 2016). Κατά αντιστοιχία, έχει αρχίσει να καθιερώνεται και το «business botox» σε μια προσπάθεια οι υποψήφιοι να φαίνονται νεότεροι και να μην αντιμετωπίσουν αυξημένο ηλικιακό ρατσισμό (Pearl & Percec, 2019).
Σε έναν κόσμο που μέσω επεξεργασίας των εικόνων (air-brushing) και φίλτρων ακόμα και σε βίντεο έχουμε ξεχάσει την φυσική υφή του δέρματος με τις κηλίδες, τις πανάδες και τους πόρους, δεν θα μπορούσε η εποχή των social media να μην τροφοδοτήσει την κοινωνική σύγκριση και πίεση για χειρουργικές επεμβάσεις. Τα social media προωθούν μια τεχνητή ομοιογένεια στην πιο πολυπολιτισμική εποχή τόσο στα χαρακτηριστικά του προσώπου όσο και του σώματος. Μπορεί να έχει κανονικοποιηθεί το υαλουρονικό οξύ στα χείλη, αλλά το ρίσκο παραμένει και τα ατυχήματα, τα χρέη ή και οι θάνατοι μονάχα συσσωρεύονται (Hopkins et al., 2020).
Ενώ πολλοί δεν θα διστάσουν να εκτεθούν σε βέβαιο και όχι απλά δυνητικό κίνδυνο πραγματοποιώντας ή/και αφαιρώντας χειρουργικές διαδικασίες όπως τα εμφυτεύματα λες και είναι make-up αλλά και με πιο απλά ζητήματα όπως το solarium υπεύθυνο για το 4,9% του μελανώματος στην Ευρώπη (Dessinioti & Stratigos, 2022).
Η έννοια του φυσικού χαρακτηριστικού και της «ατέλειας» που γίνεται δύναμη, έχει εξαφανιστεί. Πλέον επικρατεί στις οθόνες το «influencer-face» και η πίεση αυτή φέρνει στο κοινωνικά προσκήνιο επικίνδυνα ιδεολογικά φαινόμενα όπως το “looks-maxing” στο πλαίσιο της «ανδρόσφαιρας». Το αποτέλεσμα; Άκρως μισογυνιστικά και ιεραρχικά θεωρήματα υιοθετούνται από μεγαλύτερο μέρος της κοινωνίας και εξωπραγματικές συμπεριφορές να εδραιώνονται ως κάτι φυσιολογικό, οι διαταραγμένες σχέσεις με την άσκηση και το φαγητό ή ακόμα και οι διατροφικές διαταραχές να καλπάζουν και όλα αυτά γιατί δεν μας αφήνουν να αποδεχτούμε την αντανάκλασή μας στον καθρέπτη (Halpin et al., 2025).
Και φτάνουμε στο κεφάλαιο της τροφής.
Ορισμένα τρόφιμα δαιμονοποιούνται (π.χ. ζάχαρη), ενώ άλλα αγιοποιούνται την ίδια στιγμή που όλα τα υπερ-γευστικά τρόφιμα αναγεννιόνται με «πηγή πρωτεΐνης» στις ξεδιάντροπα παραπλανητικές και health washed διαφημιστικές καμπάνιες τους.
Είμαστε στην εποχή που το σουβλάκι έφτασε 5 ευρώ και μια τυρόπιτα είναι πιο φθηνή από μισό κιλό μήλα, στην εποχή που ένας καφές το Σαββατοκύριακο και μια έξοδος για φαγητό μια φορά τον μήνα έχουν φτάσει να θεωρούνται υπερπολυτελείς επιλογές. Είμαστε στην εποχή που η αυστηρότητα του να μετράς τα 12 αμύγδαλα που σου μάθαν από το σπίτι δεν ήταν από το diet culture γιατί ξαφνικά ξαναήρθε στην μόδα το skinny physic αλλά για την οικονομική δυσχέρεια. Και όμως σε αυτή την εποχή, οι μεγάλες εταιρίες και τα «premium φαστφουντάδικα» μέσω του supermarket ή του αλγορίθμου μάχονται για μια θέση όχι στο τραπέζι μας, αλλά για ένα κομμάτι της ίδιας μας της ταυτότητας.
Παράλληλα, είμαστε στην εποχή που το Πανετόνε που αντικαθιστά την Βασιλόπιτα γιατί δείχνει καλύτερο στο Instagram και που υπάρχουν 1.000.000 για το πως να «βάλεις όγκο» στο γυμναστήριο με λιγότερα από 10 ευρώ την ημέρα. Είμαστε στην εποχή του «φαίνεσθαι». Που θέλουμε να δείχνουμε ότι αντέχουμε οικονομικά την τάδε έξοδο, το τάδε ποτό, τον χρόνο – ειδικά αν υπάρχει οικογένεια και μικρά παιδιά – και τον όγκο φαγητού που απαιτεί το γυμναστήριο και το «υγιεινό lifestyle». Και για αυτό πρέπει να υπάρξουν υποχωρήσεις…
Όχι δεν μιλάμε αποκλειστικά για τα «μαϊμού» επώνυμα ρούχα και παπούτσια – ούτε για την ομοιομορφία που έχουν αυτά επιφέρει ακόμα και στο τι θα φοράμε στο γυμναστήριο, στο τρέξιμο ή ακόμα-ακόμα και στο περπάτημα. Μιλάμε για το κόστος (οικονομικό, σωματικό, ψυχικό) που επιφέρουν τα συμπληρώματα. Ξεκινάει με μια αθώα πολυβιταμίνη – που ίσως και να χρειάζεσαι αφού δεν τρως το χ, ψ, ζ (από ελεύθερα σάκχαρα και γλουτένη, μέχρι «τα φυτά θέλουν να μας σκοτώσουν») που σε έπεισαν ότι φταίει για το αυξημένο/μειωμένο βάρος ή και την συμπτωματολογία σου. Και η πολυβιταμίνη συμπληρώνεται με προβιότικα, με σκόνη πρωτεΐνης και κρεατινή (παρότι οι στόχοι σου μπορεί να διαφέρουν αυτή την στιγμή), προχωράει με pre-workout τίγκα στην καφεΐνη που δεν σε αφήνουν να κοιμηθείς. Αργά την νύχτα ως και το χάραμα κάθεσαι με το κινητό. Βλέπεις όλους τους άλλους. Την πρόοδό τους. Πόσο χαρούμενοι μοιάζουν. Πόσο ταξιδεύουν. Ένα ακόμα προϊόν που σου προμοτάρουν με το χέρι στην καρδιά μπαίνει στην καθημερινότητά σου. Μέχρι που μια μέρα δεν βγαίνουν τα νούμερα. Το ότι δεν έχεις πετύχει ΤΟΝ στόχο ευθύνεται για όλα σου τα προβλήματα από την πίεση στην δουλειά, την έλλειψη ή τα προβλήματα στην σχέση, το ότι με το ζόρι βγαίνει ο μήνας σε αυτή την οικονομία. Μέχρι να αποφασίσεις πως μόνο αυτό έχεις. Το σώμα σου. Ένα σώμα που δεν αναγνωρίζεις στον καθρέπτη. Θες να το «φροντίσεις» αλλάζοντάς το και προσπαθείς τόσο σκληρά, τόσο καιρό… αλλά η πρόοδος είναι αργή, πολύ αργή και «θα είναι για λίγο». Και τελικά, ανάλογα με τον στόχο σου, πέφτεις στην παγίδα για ινκρετινομιμητικά φάρμακα ή PEDs. Και μακροχρόνιες συνέπειες στην υγεία σου; Το yo-yo effect και τα γαστρεντερολογικά ζητήματα, το έντονο food noise που επιστρέφει δριμύτερο ή οι δεκάδες bodybuilders που έζησαν με τις συνέπειες ή ακόμα-ακόμα θυσιάστηκαν για το άθλημά τους. Όχι… όλα αυτά είναι «ακραία», αφορούν «μεγάλες δόσεις» για «μεγάλο χρονικό διάστημα», όχι εσύ θα το κάνεις «σωστά» γιατί σέβεσαι το σώμα σου.
Το σέβεσαι αλλά δεν το αποδέχεσαι. Και τίποτα από ότι ζητάς δεν θα λυθεί ξαφνικά ακόμα και αν πετύχεις ΚΑΙ διατηρήσεις την εμφάνιση των ονείρων σου.
Το 17% του γενικού πληθυσμού πάσχει από σωματική δυσμορφική διαταραχή. Σε ορισμένες έρευνες, μόλις το 11% των γυναικών είναι ευχαριστημένες με την εικόνα του σώματός τους, ενώ το 25% των ανδρών ήταν στα όρια της μυϊκής δυσφορίας (Gupta et al., 2023; Milton et al., 2021; Pérez‐Buenfil, & Morales‐Sánchez, 2025; Rodgers et al., 2023).
Το μόνο που έχουμε είναι ο ένας τον άλλο, και δεν μπορούμε να συνάψουμε ουσιαστικές σχέσεις με τους γύρω μας αν τους βλέπουμε σαν εν δυνάμει ανταγωνιστές στην δουλειά, στην κοινωνική ζωή, στην εμφάνιση. Το μόνο που πετυχαίνουμε είναι να αποσπόμαστε λιγάκι από την καθημερινότητα κυνηγώντας όχι την μακροχρόνια υγεία, την ισορροπημένη σχέση με το φαγητό και την άσκηση, αλλά έναν άπιαστο στόχο που μας έθεσαν για τα κέρδη τους και την κοινωνική αποξένωση μέσω του ανταγωνισμού που επιφέρει. Όσα νούμερα και να αναφέρουμε, το αίτιο πίσω τους είναι το ίδιο και δεν ανακουφίζεται από την βελτίωση. Παρά μόνο, αποκτά μια διαφορετική μορφή εσωτερικευμένου μίσους και ζήλιας των άλλων που δεν θα τελειώσει ποτέ (Pazmiño & Garcia, 2023), (Hopkins et al., 2020).
Ετήσια Κέρδη/Αναμενόμενη αξία *
Βιομηχανίας Αθλητικών Ρούχων: 439,6 δισεκατομμύρια
Βιομηχανίας Αθλητικών Παπουτσιών: 130 δισεκατομμύρια
Γυμναστηρίων: 337,3 εκατομμύρια ΜΟΝΟ για την αλυσίδα Planet Fitness
Βιομηχανίας Συμπληρωμάτων: 209 δισεκατομμύρια
Ινκρετινομιμητικών φάρμακα: 63 δισεκατομμύρια
Βιομηχανίας Performance Enhancing Drugs: 436 δισεκατομμύρια
Βιομηχανίας Καλλυντικών: 667 δισεκατομμύρια
Περιποίησης Νυχιών: 12 δισεκατομμύρια
Βιομηχανίας Προϊόντων Περιποίησης / Αντιγηραντικών Προϊόντων: 123 δισεκατομμύρια
Βιομηχανίας Αισθητικών και Χειρουργικών Επεμβάσεων: 92 δισεκατομμύρια
Βιομηχανίας αισθητικής οδοντιατρικής: 281 δισεκατομμύρια
*Τα αριθμητικά δεδομένα των κερδών και αξιών αποδόθηκαν από την yahoo!-finance
Κλείνοντας…
Ποτέ δεν χρειάστηκε ο άνθρωπος να έχει το τέλειο πρόσωπο και δέρμα από το οποίο δεν έχει περάσει ούτε μια μέρα πάνω από τα 15, το τέλειο χαμόγελο, το τέλειο αθλητικό σώμα με εμφανείς κοιλιακούς, thigh gap ή άλλα σημεία ελέγχου όπως το να σηκώνει συγκεκριμένα κιλά στο γυμναστήριο φθείροντας το με τραυματισμούς για να έχει μια καλή ποιότητα ζωής σε βάθος χρόνου, να αποφύγει όσο γίνεται χρόνιες ασθένειες.
Ο λόγος που δεν μπορείς να αποδεχτείς πλήρως το σώμα σου είναι ένας, είναι απλός. Η ανασφάλειά σου είναι τα κέρδη τους και ο διχαστικός ανταγωνισμός με τους συνανθρώπους μας. Ο μόνος τρόπος να απαντήσουμε είναι με τα πορτοφόλια μας. Με τα πορτοφόλια μας όχι με «ιατρικό τουρισμό» και παίζοντας το παιχνίδι μιας ατέρμονης βελτιστοποίησης με όλα τα ρίσκα που έχει και τις επιπτώσεις στους ντόπιους, αλλά απορρίπτοντας την χειραγώγηση και αγκαλιάζοντας τις ατέλειες μας – αποδεχόμενοι ότι οι γραμμές στο πρόσωπό μας έρχονται με εμπειρία και γνώση και όχι με περιθωριοποίηση και ιδρυματοποίηση.
References:
Adams, K., Snyder, J., Crooks, V. A., & Berry, N. S. (2018). A critical examination of empowerment discourse in medical tourism: The case of the dental tourism industry in Los Algodones, Mexico. Globalization and Health, 14(1), 70. https://doi.org/10.1186/s12992-018-0392-3
Aguinaldo, E. R., & Peissig, J. J. (2021). Who’s Behind the Makeup? The Effects of Varying Levels of Cosmetics Application on Perceptions of Facial Attractiveness, Competence, and Sociosexuality. Frontiers in Psychology, 12, 661006. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2021.661006
Alghazzawi, T. F. (2024). Clinical Survival Rate and Laboratory Failure of Dental Veneers: A Narrative Literature Review. Journal of Functional Biomaterials, 15(5), 131. https://doi.org/10.3390/jfb15050131
Barnes, K., & Brounstein, J. (2022). The Pink Tax: Why Do Women Pay More? SSRN Electronic Journal. https://doi.org/10.2139/ssrn.4269217
Brookes, Z., Teoh, L., Cieplik, F., & Kumar, P. (2023). Mouthwash Effects on the Oral Microbiome: Are They Good, Bad, or Balanced? International Dental Journal, 73, S74–S81. https://doi.org/10.1016/j.identj.2023.08.010
Department of periodontology, Faculty of Dentistry, Kufa University, Najaf, Iraq, Hassan, R. S., Hanoon, Z. A., & Department of Conservative Dentistry, Faculty of Dentistry, Kufa University, Najaf, Iraq. (2026). Clinical Advantages and Negative Consequences of Dental Veneers: A Review. International Journal of Medical Science and Dental Health, 12(02), 45–50. https://doi.org/10.55640/ijmsdh-12-02-06
Dessinioti, C., & Stratigos, A. J. (2022). An Epidemiological Update on Indoor Tanning and the Risk of Skin Cancers. Current Oncology, 29(11), 8886–8903. https://doi.org/10.3390/curroncol29110699
Dos Santos, A. P. P., Nadanovsky, P., & De Oliveira, B. H. (2013). A systematic review and meta‐analysis of the effects of fluoride toothpastes on the prevention of dental caries in the primary dentition of preschool children. Community Dentistry and Oral Epidemiology, 41(1), 1–12. https://doi.org/10.1111/j.1600-0528.2012.00708.x
Fahs, B. (2025). The smooth skin every woman wants!: A historical look at changing trends in advertisements for U.S. women’s shaving and body hair removal products (1920s–2020s). Women’s Studies International Forum, 112, 103156. https://doi.org/10.1016/j.wsif.2025.103156
Gupta, M., Jassi, A., & Krebs, G. (2023). The association between social media use and body dysmorphic symptoms in young people. Frontiers in Psychology, 14, 1231801. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2023.1231801
Halpin, M., Gosse, M., Yeo, K., Handlovsky, I., & Maguire, F. (2025). When Help Is Harm: Health, Lookism and Self-Improvement in the Manosphere. Sociology of Health & Illness, 47(3), e70015. https://doi.org/10.1111/1467-9566.70015
Hopkins, Z. H., Moreno, C., & Secrest, A. M. (2020). Influence of Social Media on Cosmetic Procedure Interest. The Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology, 13(1), 28–31.
Kaneyasu, Y., Shigeishi, H., Niitani, Y., Takemoto, T., Sugiyama, M., & Ohta, K. (2024). Manual toothbrushes, self-toothbrushing, and replacement duration to remove dental plaque and improve gingival health: A scoping review from recent research. Journal of Dentistry, 148, 105240. https://doi.org/10.1016/j.jdent.2024.105240
Kertechian, S. (2016). The Impact of Beauty during Job Applications. Journal of Human Resources Management Research, 1–7. https://doi.org/10.5171/2016.598520
Mafra, A. L., Silva, C. S. A., Varella, M. A. C., & Valentova, J. V. (2022). The contrasting effects of body image and self-esteem in the makeup usage. PloS One, 17(3), e0265197. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0265197
Milton, A., Hambleton, A., Roberts, A., Davenport, T., Flego, A., Burns, J., & Hickie, I. (2021). Body Image Distress and Its Associations From an International Sample of Men and Women Across the Adult Life Span: Web-Based Survey Study. JMIR Formative Research, 5(11), e25329. https://doi.org/10.2196/25329
Pazmiño, P., & Garcia, O. (2023). Brazilian Butt Lift–Associated Mortality: The South Florida Experience. Aesthetic Surgery Journal, 43(2), 162–178. https://doi.org/10.1093/asj/sjac224
Pearl, R. L., & Percec, I. (2019). Ageism and Health in Patients Undergoing Cosmetic Procedures. Aesthetic Surgery Journal, 39(7), NP288–NP292. https://doi.org/10.1093/asj/sjy283
Pérez‐Buenfil, L. Á., & Morales‐Sánchez, M. A. (2025). Prevalence of Body Dysmorphic Disorder: A Systematic Review and Meta‐Analysis. Journal of Cosmetic Dermatology, 24(4), e70121. https://doi.org/10.1111/jocd.70121
Putrevu, J., & Mertzanis, C. (2026). Wellness Sector Transformation: A Systematic Review of Trends, Challenges, and Future Research Directions. Journal of Economic Surveys, 40(2), 1000–1026. https://doi.org/10.1111/joes.70032
Rodgers, R. F., Laveway, K., Campos, P., & De Carvalho, P. H. B. (2023). Body image as a global mental health concern. Cambridge Prisms: Global Mental Health, 10, e9. https://doi.org/10.1017/gmh.2023.2
Sherrow, V. (2023). Encyclopedia of hair: A cultural history (Second edition). Greenwood. https://doi.org/10.5040/9781440880148
Vibhute, A., & Vandana, K. (2012). The effectiveness of manual versus powered toothbrushes for plaque removal and gingival health: A meta-analysis. Journal of Indian Society of Periodontology, 16(2), 156. https://doi.org/10.4103/0972-124X.99255
